อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้ทุกเวลาและบางครั้งเพียงแค่เสี้ยววินาทีก็อาจเปลี่ยนทุกอย่างไปได้ เรื่องนี้คือความจริงที่สุดสำหรับการเดินทาง โดยเฉพาะคนที่ต้องขับรถทางไกล บางคนอาจคิดว่านอนมากพอแล้ว ไม่น่าจะมีอะไร แต่ก็อาจเสี่ยงต่อการวูบและหลุดโฟกัสไปไม่กี่วินาทีขณะขับรถ ไม่กี่วินาทีนี่แหละที่อาจนำอุบัติเหตุร้ายแรงมาสู่การเดินทางได้ สิ่งที่เรากำลังพูดถึงในวันนี้คืออาการ หลับใน (Microsleep) ภัยเงียบที่ทุกคนมีสิทธิ์เจอ แต่เราก็สามารถป้องกันเพื่อลดความเสี่ยงได้
อาการหลับใน คืออะไร? ทำไมถึงอันตรายถึงชีวิต
ภาวะ หลับใน (Microsleep) ในทางการแพทย์หมายถึงภาวะที่สมองเข้าสู่ช่วงหลับสั้น ๆ จนการรับรู้ลดลงชั่วขณะ ไม่ตอบสนองต่อแสง เสียง หรือการเคลื่อนไหวใด ๆ แม้ว่าดวงตาอาจจะยังเปิดค้างอยู่ก็ตาม
สำหรับคนที่รู้สึกว่าตัวเองนอนเต็มอิ่มแล้ว ก็อาจเจอภาวะนี้ได้ เพราะการนอนเต็มอิ่มอาจหมายถึงเพียงแค่จำนวนชั่วโมง (เช่น นอน 7 ชั่วโมงในคืนก่อนเดินทาง) แต่คุณภาพการนอนอาจไม่ดี และไม่ได้นอนเต็มอิ่มอย่างต่อเนื่อง ซึ่งอาจมีความง่วงสะสมโดยที่คุณไม่รู้ตัว ดังนั้นการรู้เท่าทันสัญญาณเตือนอาการหลับในจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม
4 สัญญาณเตือนอาการเสี่ยงหลับใน ที่ห้ามมองข้ามเด็ดขาด
ทุกคนอยากให้การเดินทางปลอดภัย และไม่มีใครอยากหลับขณะขับรถ เพราะต่างก็รู้แล้วว่าแค่เสี้ยววินาทีอาจนำไปสู่เหตุการณ์ร้ายแรงที่ไม่อาจย้อนกลับคืนมาได้ หากสงสัยว่าคุณเสี่ยง หลับใน ขณะขับรถ เราอยากให้ลองสังเกตจาก 4 สัญญาณต่อไปนี้ ทั้งสัญญาณก่อนเดินทางและสัญญาณเตือนขณะขับรถ
1. ตื่นเช้ามาแล้วไม่สดชื่น
หากในวันเดินทาง คุณพบว่าตัวเองตื่นมาแล้วยังง่วงและอยากนอนต่อ นี่คือสัญญาณของร่างกายที่กำลังบอกว่าคุณนอนไม่พอในคืนนั้น หรือมีภาวะง่วงนอนสะสมจากการนอนไม่พอในหลายคืนก่อนหน้า ซึ่งต่อให้นอนพอแค่คืนเดียวก็ชดเชยไม่ได้
2. หาวต่อเนื่องไม่หยุดและกระสับกระส่ายขณะขับรถฃ
หาวติดต่อกันหลายครั้งในเวลาสั้น ๆ ร่วมกับอาการขยับตัวบ่อย อยู่ไม่สุข ขยี้ตา หรือเปิดเพลงเสียงดังเพื่อพยายามกระตุ้นตัวเอง สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายกำลังสู้กับความอ่อนล้าไม่ไหว
3. หลุดโฟกัสระหว่างขับรถ
หากขับรถแล้วพบว่าตัวเองมีอาการมึนศีรษะ มองภาพไม่ชัด ตาปรือ รู้สึกลืมตาไม่ขึ้น มองข้ามสัญญาณไฟจราจร หรือรู้สึกว่าขาดสมาธิในการขับขี่ ไม่สามารถควบคุมเส้นทางได้ สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณให้คุณรีบหาจุดพักรถโดยเร็วที่สุด
4. มีอาการสัปหงก
หากบางช่วงคุณรู้สึกว่าศีรษะเริ่มโงนเงนหรือตกลงมาที่หน้าอก แล้วสะดุ้งดึงคอกลับขึ้นมาอย่างรวดเร็ว รวมถึงบางครั้งอาจเกิดอาการกล้ามเนื้อกระตุกวูบเหมือนตกจากที่สูง นี่คือกลไกป้องกันตัวของร่างกายที่พยายามปลุกคุณให้ตื่น แต่ก็เป็นสัญญาณชัดเจนว่าสมองทนรับความง่วงต่อไปไม่ไหวแล้ว ดังนั้นเมื่อมีอาการเกิดขึ้นควรหาที่พักจอดรถชั่วคราว หยุดการเดินทางในทันทีเพื่อความปลอดภัย
นอนเต็มอิ่มแต่ยังง่วง เจาะลึกสาเหตุเกิดจากอะไร
หลายคนอาจเคยรู้สึกว่า ทำไมนอน 6-8 ชั่วโมงแล้วตื่นมาก็ยังไม่สดชื่น ซึ่งถ้าไม่สดชื่นก่อนออกเดินทาง ก็คือหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดภาวะหลับใน หากคุณตื่นมาแล้วไม่สดชื่น ต่อไปนี้คือสาเหตุที่เป็นไปได้
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea)
เป็นภาวะที่ทางเดินหายใจส่วนบนแคบลงหรือยุบตัวลงชั่วขณะ ทำให้ร่างกายและสมองขาดออกซิเจนเป็นช่วง ๆ ส่งผลให้สมองต้องส่งสัญญาณปลุกตัวคุณให้ตื่นขึ้นมาหายใจโดยไม่รู้ตัว ซึ่งถ้าภาวะนี้เกิดขึ้น จะทำให้กระบวนการนอนหลับลึก (Deep Sleep) ถูกขัดจังหวะและทำลายคุณภาพการนอน
• หนี้การนอนสะสม (Sleep Debt)
ภาวะนี้เกิดขึ้นกับคนที่นอนน้อยต่อเนื่องหลายวัน แม้ว่าในคืนต่อมาจะนอนเต็มที่ แต่ร่างกายก็ไม่สามารถชดเชยความง่วงสะสมหรือหนี้การนอนได้ภายในคืนเดียว
• นาฬิกาชีวภาพ (Circadian Rhythm) แปรปรวน
หากคุณนอนหลับไม่เป็นเวลา เมื่อทำอย่างต่อเนื่อง จะทำให้นาฬิกาชีวิตเกิดความแปรปรวน วิธีที่จะลดภาวะนี้ได้คือการเข้านอนและตื่นตรงเวลาจนกระทั่งร่างกายคุ้นชิน
• ผลข้างเคียงจากยา
ยาบางประเภทอาจมีผลข้างเคียงโดยตรงทำให้เกิดอาการง่วงซึม อ่อนเพลีย หรือลดความตื่นตัวของสมองลง แม้ว่าคุณจะนอนหลับพักผ่อนอย่างเต็มอิ่มแล้วก็ตาม ตัวอย่างยาประเภทนี้เช่นยาลดน้ำมูกและยาแก้แพ้บางชนิด ยาคลายเครียด ฯลฯ
5 วิธีแก้ง่วงตอนขับรถ ป้องกันการหลับในช่วยได้เยอะ
เมื่อได้เห็นแล้วว่าภาวะ หลับใน ขณะขับรถน่ากลัวแค่ไหนและมีสัญญาณเตือนอะไรบ้าง สิ่งที่ทุกคนทำได้ก่อนเดินทางคือป้องกันเพื่อลดความเสี่ยง ซึ่งคุณสามารถนำวิธีต่อไปนี้ไปใช้ได้
• แวะจอดพักและงีบหลับ 15-20 นาที
หากรู้สึกง่วงจนทนไม่ไหว อย่าฝืนขับต่อ เพราะเป็นเรื่องอันตรายมาก วิธีที่ดีที่สุดคือการหาจุดพักรถที่ปลอดภัย (เช่น ปั๊มน้ำมัน หรือจุดพักรถของตำรวจทางหลวง) แล้วงีบหลับสั้น ๆ ประมาณ 15-20 นาที การงีบช่วงสั้น (Power Nap) จะช่วยให้สมองได้พักผ่อนและคืนความตื่นตัวได้ดีที่สุด อย่างไรก็ตาม หากงีบหลับนานเกินไป เมื่อตื่นมาก็จะไม่สดชื่น
• แวะพักยืดเส้นยืดสายทุก ๆ 2 ชั่วโมง หรือ 160 กิโลเมตร
เมื่อเจอจุดพักรถ นอกจากจะได้งีบหลับแล้ว สำหรับบางคนที่รู้สึกล้ากับการขับรถทางไกล การได้ยืดเส้นยืดสายก็จะช่วยให้สดชื่นพร้อมเดินทางต่อได้ แม้ว่าเราจะแนะนำให้พักทุก ๆ 2 ชั่วโมง แต่ก็ขอแนะนำให้สังเกตร่างกายตัวเอง หากเหนื่อยล้าหรือง่วง ก็ให้พักทันทีที่จุดพักรถซึ่งใกล้ที่สุด
• สูตรดื่มกาแฟแล้วงีบ (Coffee Nap)
อีกหนึ่งวิธีที่ช่วยให้ร่างกายตื่นตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพคือการดื่มกาแฟแล้วงีบประมาณ 15-20 นาที จากนั้นเดินทางต่อ เพราะช่วงที่งีบหลับคือช่วงที่คาเฟอีนกำลังเริ่มออกฤทธิ์กับร่างกาย แต่ต้องเน้นย้ำว่าเรื่องนี้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลด้วย หากคุณไม่ได้ดื่มกาแฟเป็นประจำ ก็ไม่แนะนำให้ใช้วิธีนี้
• หาเพื่อนร่วมทาง
การพูดคุยกับใครสักคนระหว่างขับรถ ทำให้มีคนคอยเตือนเมื่อคุณเริ่มขาดสมาธิ เมื่อเขารู้สึกว่าคุณเริ่มหลุดโฟกัส จะช่วยทำให้บรรยากาศในรถไม่เงียบจนเกินไป ทำให้ร่างกายตื่นตัวทั้งกับการขับรถและบทสนทนา นอกจากนี้หากเพื่อนคนนั้นขับรถได้ ก็อาจสลับกันขับรถทางไกลได้
• ปรับอุณหภูมิแอร์ให้เย็น หรือเปิดกระจกรับลม
บางครั้งความร้อนในรถก็อาจเป็นสาเหตุทำให้ง่วง การปรับลดอุณหภูมิแอร์ให้เย็นลงหรือลดกระจกข้างลงเล็กน้อยเพื่อให้อากาศภายนอกที่มีออกซิเจนไหลเวียนเข้ามาปะทะ จะช่วยสร้างความสดชื่นและปลุกประสาทสัมผัสให้ตื่นตัวขึ้นได้ชั่วคราว
การวูบเพียงเสี้ยววินาที หากอยู่ที่บ้านเฉย ๆ งีบหลับก็กลับมาสดชื่นได้ แต่หากเกิดขึ้นระหว่างขับรถ ก็อาจนำไปสู่เหตุการณ์ร้ายแรงที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น อย่างไรก็ตาม ทุกความเสี่ยงสามารถป้องกันได้ และถ้าอยากให้ทุกการเดินทางปลอดภัยทั้งตัวเองและเพื่อนร่วมทาง เทคนิคในวันนี้ก็นำไปใช้ได้เพื่อให้คุณออกเดินทางอย่างสดชื่นและกลับถึงบ้านอย่างปลอดภัย
