จริงอยู่การเป็นมนุษย์เงินเดือนมีรายได้เข้ามาเป็นประจำทุกเดือน แต่สิ่งที่หลายคนกำลังประสบอยู่ก็คือแม้จะทำงานและมีรายได้ประจำ แต่กลับไม่ค่อยมีเงินเหลือเก็บ บางคนมีรายได้เพิ่มขึ้นแต่รายจ่ายก็เพิ่มตามไปด้วย จนสุดท้ายยังรู้สึกเหมือนเดิมว่า “ทำไมเงินไม่พอสักที” การมีเงินมากขึ้นจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับรายได้เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับนิสัยในการบริหารเงินของเราด้วย เรามาดูกันว่า 7 นิสัยที่ช่วยเปลี่ยนชีวิตทางการเงินมีอะไรบ้าง
1. เงินเดือนออกจ่ายให้ตัวเองก่อนเสมอ (Pay Yourself First)
หลายคนมีความคิดว่า เดี๋ยวใช้ไปก่อนแล้วปลายเดือนถ้ามีเงินเหลือค่อยเก็บ แต่ในความเป็นจริงแล้ว เงินที่คิดว่าจะเหลือมักไม่ค่อยเหลือ เพราะคนส่วนใหญ่ใช้วิธี “รายได้ – ค่าใช้จ่าย = เงินออม” ซึ่งมักจะจบลงด้วยการไม่มีเงินเหลือเก็บ กฎเหล็กข้อแรกของความมั่งคั่ง คือ การสลับสมการเป็น “รายได้ – เงินออม = ค่าใช้จ่าย”
ดังนั้น สิ่งที่มนุษย์เงินเดือนควรทำ คือ จ่ายให้ตัวเองทันที โดยหักเงินออกจากบัญชีอัตโนมัติ เมื่อเงินเดือนเข้า ให้ตั้งระบบโอนเงิน 5-20% ของเงินเดือน ไปยังบัญชีเงินเก็บหรือบัญชีลงทุนทันที แล้วจึงนำเงินที่เหลือไปใช้จ่าย วิธีนี้เป็นแนวคิดเดียวกับการ “ออมก่อนใช้” ซึ่งช่วยให้การเก็บเงินกลายเป็นนิสัย และไม่ต้องมานั่งลุ้นทุกสิ้นเดือนว่าจะมีเงินเหลือหรือไม่
2. เช็กรายรับรายจ่าย ให้รู้สภาพคล่องกระแสเงินสด
การบริหารเงินไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องเป็นคนประหยัดจนไม่กล้าใช้เงิน แต่สิ่งสำคัญคือเราต้องรู้ว่าเงินที่หามาได้นำไปใช้กับอะไรบ้าง ค่าอาหาร เครื่องดื่ม การสั่งเดลิเวอรี การช้อปปิ้ง หรือค่าใช้จ่ายเล็ก ๆ ลองจดรายรับรายจ่ายของตัวเองสัก 1 เดือน แล้วจะเห็นภาพชัดขึ้นว่าในแต่ละเดือนเราเสียเงินไปกับอะไร บางคนอาจพบว่าค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ไม่ได้มาจากของราคาแพง แต่มาจากการผ่อนสินค้าที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในแอปพลิเคชันออนไลน์ หรือการแบ่งผ่อนสินค้า 10 เดือน แม้จะเป็นสินค้าที่ราคาไม่สูง แต่หากมีหลายรายการก็จะสะสมทำให้เกิดรายจ่ายต่อเดือนที่ต้องชำระเพิ่มขึ้น เช่น ซื้อโทรศัพท์ราคา 15,000 บาท แล้วเลือกผ่อน 10 เดือน โดยไม่มีดอกเบี้ย จะต้องจ่ายเดือนละ 1,500 บาท รวม 10 เดือนจึงครบ 15,000 บาท เท่ากับต้องมีรายจ่ายต่อเดือนเพิ่มขึ้น ในกรณีถ้าผ่อนแล้วมีดอกเบี้ยหรือค่าธรรมเนียม ต้องนำมาคำนวณรวมด้วยไปด้วยอีก
เมื่อรู้แล้วว่าเงินหมดไปกับอะไร เราก็จะสามารถเลือกได้ว่าอะไรควรลด อะไรควรเก็บไว้ และอะไรเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น
3. มีเงินสำรองฉุกเฉินรับมือกับเหตุไม่คาดคิด
ชีวิตของมนุษย์เงินเดือนอาจดูมีความมั่นคง เพราะมีเงินเดือนเข้าทุกเดือน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราจะไม่มีเหตุการณ์ไม่คาดคิดเกิดขึ้น วันหนึ่งอาจมีเหตุให้ต้องหยุดงาน ตกงาน เจ็บป่วย เจออุบัติเหตุ รถเสีย หรือบ้านพัง เป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ หรือมีเหตุจำเป็นที่ต้องใช้เงินขึ้นมาอย่างกะทันหัน การมีเงินสำรองฉุกเฉินจึงเป็นสิ่งสำคัญ หลายคนอาจจะคิดว่าจะเอาเงินที่ไหนเก็บ การกันเงินสำรองเผื่อฉุกเฉินไม่จำเป็นต้องเก็บเป็นเงินก้อนใหญ่ในครั้งเดียว เราทยอยเก็บเป็นประจำทุกเดือนได้ โดยตั้งเป้าหมายตามความสามารถทางการเงินของเราเอง ซึ่งการเก็บเงินออมที่แยกไว้สำหรับใช้รับมือกับสถานการณ์ไม่คาดคิด ควรมีเงินสำรองประมาณ 3 – 12 เท่าของรายจ่ายประจำ
วิธีคำนวณเป้าหมาย: (รายจ่ายจำเป็นต่อเดือน + ภาระผ่อนหนี้ต่อเดือน) × จำนวนเดือนที่ต้องการ
ตัวอย่าง:
หากค่าใช้จ่ายจำเป็นและหนี้สินรวมเดือนละ 15,000 บาท
• เป้าหมาย 3 เดือน = 45,000 บาท
• เป้าหมาย 6 เดือน = 90,000 บาท
• เป้าหมาย 12 เดือน = 180,000 บาท
ควรเก็บเงินสำรองฉุกเฉินไว้ที่ไหน
นอกจากรู้วิธีกันเงินสำรองเผื่อฉุกเฉินแล้ว แหล่งเก็บเงินก้อนนี้ควรแบ่งเก็บในรูปแบบของเงินสด หรือเงินฝากธนาคาร และสินทรัพย์สภาพคล่องสูง หรืออาจจะลงไว้ในกองทุนรวมตลาดเงิน ที่สามารถถอนออกมาใช้ได้ทันที หรือมีระยะดำเวลาดำเนินการภายใน 1-3 วัน
มีข้อควรระวังคือ ไม่ควรเอาเงินสำรองก้อนนี้ไปลงทุนในสินทรัพย์เสี่ยง เช่น หุ้น คริปโต เพราะเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินอาจต้องขายขาดทุนและเสียโอกาสการลงทุนได้
4. จัดสรรหนี้ให้รู้ “หนี้รวย” กับ “หนี้จน”
อีกหนึ่งเรื่องที่ทำให้หลายคนมีเงินเดือนเท่าไรก็ไม่พอใช้ก็คือภาระหนี้ เพราะเงินเดือนยังไม่ทันเข้าบัญชี ก็มีค่าใช้จ่ายจากบัตรเครดิต สินเชื่อ รถ บ้าน หรือหนี้ต่าง ๆ รออยู่แล้ว ไม่ใช่หนี้ทุกชนิดจะเลวร้าย แต่มนุษย์เงินเดือนที่ติดกับดักส่วนใหญ่แยกไม่ออกระหว่างหนี้ที่สร้างรายได้ กับหนี้ที่ดึงเงินออกจากกระเป๋า การมีหนี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นเรื่องผิดเสมอไป หนี้มีทั้งแบบหนี้รวยที่ช่วยเพิ่มรายได้ และหนี้จนที่เพิ่มรายจ่าย
- หนี้รวย (Good Debt)
เช่น การกู้ซื้อบ้านและคอนโดเพื่อปล่อยเช่า โดยให้ค่าเช่าครอบคลุมค่างวดผ่อน หรือกู้เงินมาเพื่อทำธุรกิจที่มีแผนคืนทุนชัดเจน
- หนี้จน (Bad Debt)
เช่น หนี้บัตรเครดิต หนี้ผ่อนสินค้าฟุ่มเฟือย หรือสินเชื่อส่วนบุคคลที่มีดอกเบี้ยสูงต้องจ่ายโปะและปิดให้เร็วที่สุด
ก่อนจะซื้อของหรือสร้างภาระเพิ่ม ลองถามตัวเองง่าย ๆ ว่า หากเดือนหน้าไม่มีรายได้พิเศษ เรายังสามารถจ่ายหนี้ก้อนนี้ได้หรือไม่
แนวคิดเรื่องการสร้างความมั่งคั่งไม่ได้มีเพียงการหาเงินเพิ่ม แต่ยังรวมถึงการจัดการหนี้และไม่ปล่อยให้ดอกเบี้ยกลายเป็นตัวดึงเงินออกจากกระเป๋าของเราอยู่ตลอดเวลา
1. เปลี่ยน “เงินออม” เป็น “เงินลงทุน” สู้เงินเฟ้อ
เมื่อมีเงินสำรองและจัดการหนี้ที่จำเป็นเรียบร้อยแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่ มนุษย์เงินเดือน สามารถทำได้ก็คือการนำเงินส่วนหนึ่งไปลงทุน เพื่อให้เงินมีโอกาสเติบโตในระยะยาว เช่น
- การทยอยลงทุนในกองทุนรวม
- การ DCA ในหุ้น คือการทยอยลงทุนด้วยเงินจำนวนเท่า ๆ กันตามช่วงเวลาที่กำหนด
- การกระจายความเสี่ยงลงทุนในทองคำ
- ลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ให้เช่า
ซึ่งการลงทุนย่อมดีกว่าเก็บเงินออมในรูปแบบบัญชีสะสมเงินฝากเพราะบัญชีออมทรัพย์ธรรมดา คือการปล่อยให้เงินฝาก ถูกเงินเฟ้อกัดกินมูลค่าลงไปทุกปี อัตราดอกเบี้ยเงินฝากน้อยไม่สามารถเอาชนะอัตราเงินเฟ้อได้ มนุษย์เงินเดือนที่รวยตะโกนเข้าใจพลังของ ดอกเบี้ยทบต้น (Compound Interest) กันดีอยู่แล้ว ดังนั้นการจัดสรรเงินส่วนหนึ่งไปลงทุน คือการเพิ่มโอกาสให้เงินของเรามีมูลค่าสู้เงินเฟ้อ แต่การลงทุนใด ๆ สิ่งสำคัญคือควรศึกษาก่อนว่าเรากำลังลงทุนในอะไร มีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหน และเหมาะกับเป้าหมายของเราหรือไม่
2. อัปสกิลเพิ่มรายได้มากกว่า 1 ทาง
การประหยัดเป็นเรื่องที่ดี แต่เราคงไม่สามารถลดค่าใช้จ่ายไปได้ตลอด เพราะสุดท้ายแล้วเราก็ยังต้องกิน ต้องเดินทาง ต้องใช้ชีวิต ดังนั้นหากอยากมีเงินมากขึ้น นอกจากจะควบคุมรายจ่ายแล้วเราควรเพิ่มความสามารถในการหารายได้ของตัวเองด้วย ไม่ว่าจะเป็นการเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ พัฒนาความสามารถในการทำงาน เรียนภาษา ฝึกใช้เทคโนโลยี หรือเรียนรู้สิ่งที่สามารถนำไปต่อยอดเป็นรายได้เพิ่มเติมได้ เมื่อความสามารถของเราเพิ่มขึ้น โอกาสที่จะได้รับเงินเดือนก็สูงขึ้นตามมา การพัฒนาทักษะจะช่วยเพิ่มโอกาสในการเติบโตในสายอาชีพและสร้างรายได้จากหลายช่องทาง แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นผลลัพธ์ก็ขึ้นอยู่กับทักษะ โอกาส และการนำไปใช้จริง ของแต่ละคนด้วย
3. วางแผนภาษีให้เป็น เพื่อลดรายจ่ายภาษีเงินได้ (Tax Planning)
เมื่อได้เงินเดือนเพิ่มขึ้น เราควรจัดสรรรายได้ส่วนที่เพิ่มมาออม และวางแผนภาษีควบคู่กัน เพราะรายได้ที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่มตามไปด้วย
การวางแผนภาษีไม่ใช่แค่การคำนวณว่าต้องจ่ายภาษีเท่าไร แต่รวมถึงการตรวจสอบด้วยว่าเรามีสิทธิลดหย่อนอะไรบ้าง มนุษย์เงินเดือน เป็นกลุ่มที่ถูกหักภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ณ ที่จ่ายแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้ หากรู้จักวางแผนล่วงหน้า เราจะสามารถใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้เต็มตามสิทธิ์ โดยเริ่มจากการตรวจสอบสิทธิลดหย่อนที่ตัวเองมี เช่น กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เบี้ยประกันชีวิตและประกันสุขภาพ หรือการลงทุนในกองทุนที่ได้รับสิทธิทางภาษีอย่าง RMF และ Thai ESG โดยเลือกให้เหมาะกับเป้าหมายทางการเงินและความเสี่ยงที่รับได้ ไม่ใช่ลงทุนเพียงเพื่อลดหย่อนภาษีแต่เพียงอย่างเดียว
การวางแผนภาษีที่ดี คือการใช้สิทธิลดหย่อนให้คุ้มค่า ช่วยประหยัดภาษีได้ตามฐานภาษีของเรา เช่น ลงทุน 10,000 บาท หากประหยัดภาษีได้ 10% ก็เท่ากับประหยัดเงินได้ 1,000 บาท การวางแผนภาษีที่ถูกต้อง คือการสร้างผลตอบแทนที่การันตีผลกำไรได้อย่างแน่นอนตั้งแต่เริ่มต้น ซึ่งก็เท่ากับฐานภาษีที่ได้รับกลับคืนมานั่นเอง
สำหรับ มนุษย์เงินเดือน การสร้างความมั่งคั่งอาจไม่ได้เกิดจากการได้เงินก้อนใหญ่ในเวลาอันรวดเร็ว แต่เกิดจากการรักษาส่วนต่างระหว่าง “เงินที่หาได้” กับ “เงินที่ใช้ไป” หากวันนี้เรายังไม่ได้มีเงินเดือนหลักแสนก็ไม่เป็นไร การเปลี่ยนผ่านจากมนุษย์เงินเดือนที่รอคอยวันเงินเดือนออก ไปสู่คนที่มีอิสรภาพทางการเงิน ไม่ได้อาศัยโชคลาภหรือถูกหวยรวยข้ามวัน แต่มันเกิดจากการทำเรื่องน่าเบื่อซ้ำๆ เก็บออมอย่างมีวินัย ทั้งการคุมรายจ่าย เพิ่มรายได้ และลงทุนอย่างต่อเนื่อง เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี พลังของดอกเบี้ยทบต้นและนิสัยทางการเงินที่แข็งแรง จะส่งผลลัพธ์ที่ทำให้คุณ “รวยตะโกน” ได้อย่างแท้จริง
